de noodrem

Omdat de kring niet op kwaliteit reageert maar op afwijking. Wat hem draaiende houdt is dat elke stap de vorige opvolgt zoals altijd. Eén stap die anders is, is genoeg om de ronde niet rond te maken, en of die stap slim was doet er op dat moment niet toe.

Daarom is de eis zo laag gezet. Wachten tot je de goede zin hebt, is wachten tot het venster dicht is. Een lelijke handeling binnen de seconden telt, en een perfecte handeling een minuut later telt niet mee.

Meestal in twee delen. Eerst één zin hardop die het signaal een naam geeft en de handeling weigert. Daarna, binnen twee minuten, één kleine handeling de andere kant op: het bericht wel sturen, de zin niet afmaken, de kamer uit lopen en terugkomen, twee woorden zeggen en dan stoppen.

De zin gaat hardop omdat de stroomkring onder de taal door loopt. Fluisteren telt. Alleen in je hoofd telt niet, en dat is geen strengheid: een gedachte is precies het materiaal waar de volgorde al mee werkt.

Geen noodstop. Een noodstop legt de machine stil, en hier wordt niets stilgelegd. De volgorde loopt door en er wordt één ander ding in gezet, waarna de rest vanzelf anders uitkomt.

Geen zelfbeheersing. Er wordt niet gevraagd om je sterker te houden dan je bent, en de hele opzet is er juist op gebouwd dat dat niet lukt op het moment zelf. Eén zin binnen zeven seconden is iets anders dan volhouden.

En geen hulpdienst. Deze pagina gebruikt een woord dat in het Nederlands ook aan het begin van noodnummers staat, en dit is dat niet. Wie nu in gevaar is, heeft nummers nodig en geen begrip. Die staan elders in dit archief en ze staan niet op deze pagina, met opzet.

Het Engels houdt hier één beeld vast: de kring, en het doorbreken van de kring. In het Nederlands kan dat niet, en de reden is grammaticaal in plaats van esthetisch. Elk Nederlands woord voor een elektrische onderbreker is gebouwd op dezelfde stam als de derde deur, en de deur en het gereedschap mogen niet dezelfde naam dragen. Dan weet niemand meer welke van de twee er bedoeld wordt.

Het andere woord dat voor de hand lag, viel op twee dingen tegelijk af. Het is de naam voor een storing en niet voor een handeling, en dat is precies verkeerd om: hier wordt iets gedaan en er gaat niets stuk. Bovendien is het bijbehorende werkwoord kantoortaal geworden voor even afstemmen met een collega, en die register staat op de verboden lijst.

Wat overblijft is het remmen. Aan de noodrem trekken is gewoon Nederlands voor iets tot stilstand brengen voordat het misgaat, het is lichamelijk, en het is een ding dat je binnen een paar seconden overhaalt. Wat verloren gaat, is dat de kring en het gereedschap niet langer één beeld delen. Dat is de prijs en hij staat hier omdat hij betaald is.

Precies één keer, en niet meer dan dat. De kring gaat rond, levert zijn opluchting af en komt iets steviger terug. Dat is echt en het is ook eindig: er is geen boekhouding die zich opstapelt en er is geen achterstand die ingehaald moet worden.

Te laat zien telt als zien. Wie het pas achteraf doorheeft, heeft de volgorde gezien op een plek waar die eerder onzichtbaar was, en dat is de eerste deur die opengaat. De tweede keer komt het inzicht een minuut eerder, en zo verplaatst het zich naar voren.